Öteberi Almak Ne Demek?
Bugün size, belki de sıkça duyduğumuz ama tam olarak ne anlama geldiğini her zaman bilmediğimiz bir ifadeyi anlatacağım: “Öteberi almak.” Bu kelimeyi ilk kez ne zaman duydum, hatırlamıyorum ama kesinlikle çocukluğumdan beri kulağımda bir yerlerdeydi. Hatta annemin ve babamın arada “Öteberi al, şu eşya gereksiz olmuş” gibi konuşmalarını duyduğumda, ilk başlarda ne demek olduğunu hiç anlayamazdım. Zamanla, hem kulağımda hem de gözümde farklı şekillerde yer etmeye başladı. Şimdi ise, ekonomiyle ilgilenirken bir yandan da etrafımda sürekli dönen bu tür terimlerin ve ifadelerin arkasındaki hikayeleri görmek, bana çok şey öğretti. Gelin, bu kelimenin aslında ne anlama geldiğine ve nasıl bir anlam taşıdığına bir bakalım.
Öteberi Almak: Anlamı ve Kullanım Alanları
Türkçede çokça duyduğumuz bu deyimi ilk duyduğumda, “Öteberi almak” ne demek sorusuyla baş başa kalmıştım. “Öteberi almak” aslında gereksiz ya da kullanılmayan eşyaların toplandığı yerin adıdır, yani öyle bir şey alıyorsunuz ki, o an ne kadar gerekli olduğunu düşünmüyorsunuz ama sonunda hep bir fayda sağlıyor. Kendi hayatımda da buna çokça rastladım.
Mesela, geçenlerde eski bir arkadaşım evini taşıyor ve kutuları açarken “Aman Tanrım, bu öteberiyi neden almışım?” dedi. Hepimizin evinde, geçmişin izlerini taşıyan bir sürü şey vardır. Eski kitaplar, kullanılmayan eşyalar, hatıralarla dolu kutular… İşte bunlara öteberi deniyor. Bir noktada, “bu öteberi al, bu hiç işe yaramaz” diyerek bir şeyleri atmak yerine, aslında onları biriktirmeye devam ediyoruz. Ama nedendir, o kadar çok eşya birikir ki, bu öteberiler bazen günlük hayatımızda önemli bir yer tutar hale gelir.
Ekonomi ve Öteberi: Bir Bağlantı Var mı?
Öteberi almak, ekonomik açıdan da dikkat edilmesi gereken bir terim. Çünkü “gereksiz” görülen pek çok şeyin aslında bir değer taşıması, sonradan fark edilebilen bir durum. Ekonomik açıdan bir bakış açısı değiştirdiğinizde, “öteberi”lerin aslında birikmiş bir değer oluşturduğunu görebiliyoruz. Mesela, “bu eski telefon ne işime yarar?” dediğimiz bir ürünü, birkaç yıl sonra “nostaljik” olarak alıcı bulabiliyoruz. Hatta ikinci el piyasasında o kadar değerli oluyor ki, insan, “yoksa gerçekten de ben bu öteberiyi saklasam mı?” diye düşünmeye başlıyor.
İşte burada da ekonomi devreye giriyor: Her ne kadar ilk bakışta gereksiz gibi görünen şeyler aslında ekonomik değer taşıyor. İstatistiklere göre, Türkiye’de 2. el piyasası son yıllarda önemli bir büyüme gösteriyor. 2022 yılında Türkiye’de ikinci el ürünlerin satış hacmi yaklaşık 20 milyar TL’yi buldu. Bu, “öteberi” olarak nitelendirilen eşyaların aslında bir pazar oluşturduğunu gösteriyor. İnsanlar, evlerinde gereksiz gördükleri eşyaları bir şekilde değerlendirip satıyorlar. Hatta bu konuda büyük pazar yerleri de hızla büyümeye başladı. Bunu bir kenara koyduğumuzda, “Öteberi almak” deyiminin aslında gelecekte büyük bir iş fırsatı haline gelmiş olması oldukça şaşırtıcı.
Öteberi Almanın Günlük Hayattaki Yeri
Hikayeye dönersek, her birimizin evinde bir köşe vardır, oraya atılmak üzere konmuş her şeyin biriktiği yer. “Öteberi almak” deyimi, bir anlamda bu eşyaların öteye geçmesi, bir başka şekilde yeniden değerlendirilmeleri demek. Bu bazen eski bir radyo, bazen de bir çerçeveli fotoğraf olabilir. Ne zaman eski bir eşyayı ya da kullanılmayan bir şeyi bulsam, içimde bir nostalji uyanıyor ve “Biraz da olsa bunun değerini bilsem mi?” diye düşünüyorum. Bir kez daha fark ediyorum ki, öteberinin anlamı, yalnızca bir eşya birikimi değil, kişisel bir tarih biriktirmektir.
İş hayatımda da sıklıkla karşılaştım bu kavramla. Bir ofis düzeni yaratmak için, gereksiz dosyaların ve belgelerin sürekli olarak biriktiği bir alan oluşuyor. Herkesin “bunu bir gün kullanırım” diyerek sakladığı bir yığın kağıt, dijital dünyada ise klasörler şeklinde varlık gösteriyor. Yani, hepimizin bir noktada sürekli olarak “öteberi almak” için ne kadar çok fırsatımız var!
Öteberiyi Almak, Toplumda Bir Davranış Biçimi Olarak
Bir de bu kelimenin toplumdaki davranış biçimleriyle ilgisi var. “Öteberi almak” aslında, bir bakıma herkesin hayatında gereksiz gibi görünen ama sonra fark edilen bir noktadır. Hani bazen “bu kadar çok şeyi niye topluyorum?” dediğimizde, bir bakıyoruz ki, aslında bu eşyalar hayatımızın birer parçası haline gelmiş. İnsanlar, geçmişlerinden ve anılarını taşıdıkları objelerden bir şekilde ayrılmak istemiyorlar. Bu da öteberi dediğimiz şeylerin aslında duygusal değer taşıyan birer parça olduğunu gösteriyor. Yani öteberi almak, biriktirmekten çok, toplum olarak geçmişe olan bağımızın bir yansımasıdır.
Sonuç: Öteberi Almanın Derinlemesine Bir Anlamı Var mı?
Sonuç olarak, öteberi almak, ilk bakışta basit bir deyim gibi görünebilir ama derinlemesine bakıldığında hem kişisel hem de ekonomik anlamda önemli bir yere sahiptir. Geçmişimiz, anılarımız ve eski eşyalarımızla olan bağımızı gösteren bu terim, aslında bazen çok daha değerli ve anlamlı hale gelebilir. Ekonomik açıdan da, kullanmadığımız şeylerin ikinci el pazarında nasıl bir değer yaratabileceğini fark edince, öteberi almak, sadece evde biriken gereksiz eşyalardan ibaret kalmaz, aynı zamanda pazarlama ve ekonomi dünyasında önemli bir yer edinir. Her şeyin eski bir değeri vardır, sadece bazen fark etmek gerekiyor.